FinYo Lab, seçtiğin fiyat ve tarihe göre pozisyonunun teorik değerini hesaplar. Ons altın ve gümüş spot fiyatları Gold API’den USD/ons olarak alınır. Brent spot için EIA’nın haftalık yayımladığı günlük USD/varil fiyatı kullanılır. EIA serisinin veri kaynağı Refinitiv’dir. EIA · Brent spot serisi ↗ Vadeli kontrat izleyen varantlarda sözleşmede belirtilen kontratın fiyatını elle gir.
HESAPLAMANIN TEMELİOpsiyonun fiyatı nereden geliyor?
Bu denklemler Avrupa tipi opsiyonun birim teorik primini verir. Net kâr / zarar; yön, adet, sözleşme çarpanı, kur ve giderlerle hesaplanır.
Semboller ve bu sitedeki birimler
- C / P
- Call / put birim primi
- S / F
- Spot / vadeli dayanak fiyatı
- K
- Kullanım fiyatı
- T
- Seçili senaryoda vadeye kalan takvim günü / 365
- σ
- Seçili senaryonun yıllık IV değeri / 100
- r / q
- Sürekli bileşik yıllık faiz / temettü verimi; girilen yüzde / 100
- N(x)
- Standart normal dağılımın birikimli dağılım fonksiyonu
Vade dolduğunda içsel değer kullanılır: call için max(S − K, 0), put için max(K − S, 0). Vadeli dayanakta S yerine F geçer. Oynaklık %0 ise deterministik sınır kullanılır: spotta S, q ile; K, r ile iskonto edilir. Vadeli modelde tüm içsel değer r ile iskonto edilir.
Avrupa tipi kullanım; sabit oynaklık, faiz, temettü verimi ve kur varsayımı. Amerikan tipi erken kullanım modellenmez. Teorik prim piyasa kotasyonundan farklı olabilir.
01 / VİOP
Net K/Z = (senaryo − giriş) × yön × çarpan × kontrat − giderYön long için +1, short için −1. Fiyat değişimi mevcut vadeli kontrat fiyatına uygulanır; spot fiyata değil. Standart pay kontratında çarpan 100’dür; özsermaye halleri ile değişebilir. Diğer sözleşmeler için kendi çarpanını gir. Teminat bir zarar sınırı değildir; günlük uzlaşma ve ek teminat yükümlülükleri bu araçta hesaplanmaz. Teminat getirisi toplam girdiğin teminata bölünür.
02 / Elle girilen ürün bilgileri
Alım veya satım türünü, kullanım fiyatını, dönüşüm oranını ve vade tarihini kendi varantının ihraç belgesinden gir. Alış maliyetini ve adedi ekle. Vade sonu uzlaşı fiyatını grafikte sen belirlersin. Varant kodu kayıtlarını ayırt etmek için isteğe bağlıdır. Vade öncesi tahmin için yıllık oynaklığı gir. Dayanak fiyatını elle girebilir veya desteklenen spot dayanağı seçebilirsin. Varantta dönüşüm çarpanı ve gerekiyorsa kur; opsiyonda sözleşme çarpanı kullanılır. Faiz ve temettü varsayımları ayrıca düzenlenebilir. Her senaryo tam teorik modelle yeniden fiyatlanır; sabit Greeks polinomu kullanılmaz. Eski Greeks kayıtları korunur, ancak IV yeniden girilmeden hesap gösterilmez.
03 / Varant · Teorik model
Spot dayanakta temettü verimli Avrupa tipi Black–Scholes; vadeli dayanakta Black–76 kullanılır. Yıllık IV, sürekli bileşik faiz, temettü verimi ve 365 takvim günü esası geçerlidir. Faiz oranı dayanak / primin fiyatlandığı para birimine ait olmalıdır. Opsiyon değeri × çarpan × TL dönüşüm kuru varantın teorik fiyatını verir. Girilen piyasa fiyatına kalibre edilmez; bu yüzden “bugün” teorik fiyatı piyasa fiyatından farklı çıkabilir.
Kur senaryoda sabit tutulur. Quanto/kur korumalı, ortalama fiyatla uzlaşan veya özel koşullu ürünleri modellemez. Brent varantında doğru vadeli kontratın fiyatı ile sözleşme koşulları gerekir. Vade uzlaşma fiyatı için seçtiğin dayanak fiyatını kullanır; gerçek uzlaşma yöntemi farklı olabilir.
04 / Vade, maliyet ve başabaş
Vade değeri = max(0, ±(dayanak − kullanım)) × çarpan × kurVade dolduğunda içsel değer kullanılır. Varantta kâr veya zarar, birim senaryo fiyatı ile alış fiyatı arasındaki farkın adetle çarpılmasıyla bulunur. Yeni varant hesapları işlem gideri hariçtir. Gider içeren eski kayıtlarda bu tutar sonuçtan düşülür. Opsiyon ve VİOP için toplam işlem giderini TL olarak girebilirsin. Vergi ve alış/satış makası ayrıca modellenmez. Başabaş teorik modelde sayısal olarak aranır. Görünür senaryo aralığındaki kökler grafikte işaretlenir.
05 / Opsiyon · Alıcı ve satıcı
Net K/Z = (teorik prim − giriş primi) × yön × çarpan × adet × kur − giderYön alıcı (long) için +1, satıcı (short) için −1’dir. Prim, dayanak ve kullanım fiyatı seçtiğin aynı fiyat biriminde girilir; toplam sonuç TL’ye çevrilir. Kontrat çarpanı ve kur kullanıcı girdisidir. Long getiri ödenen prime, short getiri yalnız girilen teminata bölünür. Teminat sıfırsa short getirisi gösterilmez.
Avrupa tipi, tek bacaklı opsiyonlar için spot dayanakta Black–Scholes, vadeli dayanakta Black–76 kullanılır. Amerikan tipi erken kullanım, atama, teminat çağrısı ve çok bacaklı stratejiler modellenmez. Her fiyat, zaman ve IV senaryosu aynı teorik fiyatlama fonksiyonundan gelir. Short call zararı teorik olarak sınırsızdır; short put zarar sınırı, dayanak sıfıra indiğinde oluşan kayıptır. Long pozisyonda azami kayıp prim + giderdir. Vade sonu değeri içsel değerdir. Sabit faiz, IV ve kur varsayımları geçerlidir.
Birincil kaynaklar
Borsa İstanbul · Pay vadeli işlem sözleşmeleri ↗OIC · Volatility & the Greeks ↗OIC · Black–Scholes Formula ↗OIC · Opsiyon yönleri ve risk ↗